खाेकला ही शरीराची एक नैसर्गिक संरक्षणात्मक प्रतिक्रिया आहे. घशात किंवा श्वसनमार्गात अडथळा, संसर्ग किंवा चिडचिड झाली की शरीर खाेकल्याच्या माध्यमातून ती बाहेर टाकण्याचा प्रयत्न करते. मात्र सतत काेरडा खाेकला (म्हणजे कफ न हाेता येणारा खाेकला) अनेकदा त्रासदायक ठरताे आणि त्यामागे वेगवेगळी कारणे असू शकतात.काेरडा खाेकला म्हणजे काय? ज्या खाेकल्यात कफ, चिकट द्रव किंवा थुंकी येत नाही, त्याला काेरडा खाेकला म्हणतात. असा खाेकला विशेषतः रात्री, बाेलताना, थंड हवेत किंवा धूळ-धुराच्या संपर्कात आल्यावर वाढताे.सतत काेरड्या खाेकल्याची संभाव्य कारणे व्हायरल संसर्ग : सर्दी, फ्लू किंवा काेविडनंतर अनेक दिवस काेरडा खाेकला टिकून राहू शकताे.
अॅलर्जी : धूळ, परागकण, प्राणी-केस, धूर किंवा प्रदूषणामुळे घशात खाज येऊन काेरडा खाेकला हाेताे.
सिड रिफ्लक्स (अॅसिडिटी) : पाेटातील आम्ल वर येऊन घशाला त्रास देताे, त्यामुळे सतत खाेकला येऊ शकताे, विशेषतःझाेपताना.
दमा : काही रुग्णांमध्ये दम्याचे मुख्य लक्षण म्हणजे काेरडा खाेकला असताे, विशेषतः रात्री किंवा व्यायामानंतर.
धूम्रपान किंवा धूम्रपानाचा धूर : स्वतः धूम्रपान करणारे किंवा निष्क्रिय धूम्रपान करणाऱ्यांमध्येही काेरडा खाेकला हाेताे.
औषधांचे दुष्परिणाम : काही रक्तदाबाची औषधे सतत काेरडा खाेकला निर्माण करू शकतात.काेरड्या खाेकल्याकडे दुर्लक्ष का करू नये? जर खाेकला 3 आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ टिकून राहिला, रात्री झाेप उडवत असेल, छातीत दुखत असेल, श्वास घ्यायला त्रास हाेत असेल किंवा वजन कमी हाेत असेल, तर हा एखाद्या गंभीर आजाराचा संकेत असू शकताे.
घरगुती उपाय (सुरुवातीच्या टप्प्यात उपयुक्त)
काेमट पाण्यात मध व लिंबाचा रस घेणे
आल्याचा काढा किंवा तुळशीचा काढा
वाफ घेणे
थंड पदार्थ, आइस्क्रीम टाळणे
पुरेसे पाणी पिणे
धूर, धूळ व प्रदूषणापासून दूर राहणे सतत काेरडा खाेकला ही केवळ किरकाेळ तक्रार नसून, शरीर देत असलेला इशारा असू शकताे. याेग्य वेळी कारण शाेधून उपचार केल्यास हा त्रास नक्कीच कमी करता येताे. स्वतः औषधे घेण्याऐवजी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे केव्हाही हितावह ठरते.