नात्यांबद्दल शंका घेण्याचा आजार युवकांत वाढतोय

 

साेफिया ही 24 वर्षीय युवती, वर्षभराहून अधिक काळ एका प्रेमळ नात्यात आहे. तरीही, तिच्या मनात राेज प्रश्न येतात, आपण खरंच एकमेकांसाठी याेग्य आहाेत का? माझं त्याच्यावर खरचं प्रेम आहे का? मी काही चुकीचं पाऊल तर उचलणार नाही का? साेफिया यांनी सांगितले की, मी घराबाहेर पडू शकत नव्हते. मी माझ्या प्रियकराची फसवणूक करेन याची मला भीती वाटत हाेती.

परिस्थिती इतकी बिघडली की तिने कामावर जाणे बंद केले. साेफिया दिवसभर अंथरुणात पडून राहायची आणि उहरींॠझढ वर अनेक प्रश्न विचारायची. तिला फक्त एकच गाेष्ट हवी हाेती...विश्वास.

 

नात्यांबद्दल शंका निर्माण करणारा विकार

डाॅक्टर याला ‘रिलेशनशिप ओसीडी’ (ठशश्ररींळेपीहळि जउऊ) किंवा ‘आरओसीडी’ (ठजउऊ) म्हणतात. हा ‘ऑब्सेसिव्ह-कम्पल्सिव्ह डिसऑर्डर’ चा (ेलीशीीर्ळींश-र्लेािीश्रीर्ळींश वळीेीवशी) एक प्रकार आहे. यामध्ये नात्यांबद्दल शंका टिकून राहतात, ज्यामुळे चिंता वाढते. मग ती व्यक्ती आश्वासनाच्या शाेधात असते.

 

मनातील शंकांमुळे निर्माण हाेताे ताण मानसाेपचारतज्ज्ञांच्या मते, आरओसीडी या विकारामध्ये व्यक्तीच्या मनात सतत शंका येत राहतात. मनात त्या टिकून राहिल्यामुळे माेठा ताण निर्माण हाेताे. मग ती व्यक्ती एकच गाेष्टी पुन्हा पुन्हा करू लागते. जसे की, आपल्या जाेडीदाराची वारंवार तपासणी करणे, वारंवार प्रश्न विचारणे, स्वतःला वारंवार आश्वासन देण्याचा प्रयत्न करणे. साउथ लंडन अँड माॅड्सले एनएचएस ट्रस्टचे सल्लागार मानसाेपचारतज्ज्ञ, प्राध्यापक डेव्हिड वाेल यांनी सांगितले की, यामुळे तासन् तास मानसिक ऊर्जा खर्च हाेऊ शकते आणि खूप चिंता निर्माण हाेऊ शकते. एका सामान्य नात्यात, असे विचार संपूर्ण दिवसभर आक्रमण करत नाहीत.

 

साेफिया याला ‘मानसिक छळ’ म्हणते. तिच्या मते, मनातील एक आवाज सतत नात्यातील उणिवा दाखवून देताे. जाेडीदाराबद्दल भयंकर विचार मनात येतात. हे हृदयद्रावक आहे. साेशल मीडियावर आदर्श जाेडप्यांना पाहून ही शंका अधिकच वाढत

जगभरातील सुमारे 2% लाेक ओसीडीने ग्रस्त आहेत, तर 15% ते 20% लाेकांना साैम्य लक्षणे जाणवतात. भारतात याचे प्रमाण 0.6% ते 3% दरम्यान आहे. यूकेमध्ये, अंदाजे 1.2% लाेकसंख्या ओसीडीने बाधित आहे. ओसीडीची लक्षणे महिलांमध्ये अधिक सामान्य आहेत.

 

इस्रायलमधील रायकमन विद्यापीठातील क्लिनिकल मानसशास्त्रज्ञ प्रा. गाय डाेराॅन यांनी 10 वर्षांपूर्वी या विषयावर संशाेधन सुरू केले. तेव्हा याबद्दल फारच कमी माहिती हाेती. आता, त्यांना रिलेशनशिप ओसीडीच्या (ठशश्ररींळेपीहळि जउऊ) प्रकरणांमध्ये वाढ हाेताना दिसत आहे. तथापि, साेशल मीडिया आणि संशाेधनामुळे जागरूकता वाढली आहे. यामुळे अधिक लाेक मदत मागत आहेत. प्रा. डाेराॅन यांच्या मते, आरओसीडी (ठजउऊ) साधारणपणे दाेन प्रकारांमध्ये विभागला जाताे: एक म्हणजे नातेसंबंध-केंद्रित (ीशश्ररींळेपीहळि-लशपीींळल), ज्यात व्यक्ती स्वतःच्या अनुभवांवर शंका घेते. आणि दुसरा म्हणजे जाेडीदार-केंद्रित (झरीींपशी-लशपीींळल), ज्यात मन जाेडीदाराच्या संभाव्य उणिवांवर केंद्रित हाेते. आरओसीडीची लक्षणे बहुतेकदा प्रेमसंबंधांमध्ये दिसून येतात.