ऑटिझमच्या लवकर व उशिरा हाेणाऱ्या निदानांचा अभ्यास

 

 

एका माेठ्या आंतरराष्ट्रीय अभ्यासानुसार, बालपणात निदान झालेला ऑटिझम आणि आयुष्यात नंतर ओळखला जाणारा ऑटिझम हे अंशतः भिन्न विकासात्मक आणि अनुवांशिक पद्धतींमधून उद्भवू शकतात. त्यामुळे ऑटिझम स्पेक्ट्रममधील विविधतेवर नवीन दृष्टिकाेन मिळताे. (भाग- 1)

 

संध्यानंद.काॅम : अनेक दशकांपासून ऑटिझम ही एक अशी स्थिती मानली जाते जी आयुष्याच्या पहिल्या काही वर्षांत दिसून येते. वैद्यकीय व्यावसायिक लहान मुलांमधील विशिष्ट अडचणींचा शाेध घेत असतात. तरीही आजकाल वाढत्या संख्येने लाेकांचे निदान केवळ पाैगंडावस्थेत किंवा प्राैढ वयात हाेते, तेही अनेकदा शाळेत किंवा नातेसंबंधांमध्ये अनेक वर्षे संघर्ष केल्यानंतर. एक नवीन निसर्ग अभ्यास असा प्रश्न विचारताे की, ही प्रकरणे पूर्वी केवळ दुर्लक्षित राहिली हाेती की ती काहीतरी वेगळे जैविक वैशिष्ट्य दर्शवतात. या प्रश्नाची उकल करण्यासाठी केंब्रिज विद्यापीठातील सहयाेगी प्राध्यापक वरुण वाॅरियर यांच्या नेतृत्वाखालील संशाेधकांच्या एका आंतरराष्ट्रीय संघाने पुराव्यांच्या दाेन स्राेतांचा एकत्रितपणे वापर केला. जन्मापासून ते किशाेरवयापर्यंत मुलांच्या गटांचा मागाेवा घेणाऱ्या चार दीर्घकालीन अभ्यासांतून त्यांनी संरचित वर्तणूक प्रश्नावलींच्या साह्याने मुलांचे वर्तन कशाप्रकारे विकसित हाेत गेले, याची तपासणी केली. याला समांतर म्हणून त्यांनी ऑटिझम असलेल्या सुमारे 50 हजार जणांची जनुकीय माहिती संकलित केली. अशा प्रकारच्या माहितीचा हा आतापर्यंतचा सर्वांत माेठा संग्रह आहे.

 

संशाेधकांनी विशेषतः दाेन संभाव्यताची चाचणी केली. पहिली पद्धत, ज्याला ते एकात्मिक प्रतिमान असे म्हणतात. त्यात असे सुचवण्यात आले की ऑटिझमचे निदान कधीही झाले तरी त्याची आनुवंशिक मुळे सारखीच असतात. उशिरा निदान झालेल्या प्रकरणांमध्ये अशा सूक्ष्म वैशिष्ट्यांचे प्रतिबिंब दिसून आले जी यापूर्वी केवळ दुर्लक्षित राहिली हाेती.

दुसरी पद्धत, तिला ते विकासात्मक प्रतिमान म्हणतात. त्यात असे सुचवण्यात आले आहे की लवकर आणि उशिरा निदान झालेल्या ऑटिझमचे अनुवांशिक आणि विकासात्मक मार्ग काही प्रमाणात भिन्न असू शकतात. दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे झाल्यास ऑटिझममध्ये प्रवेश करण्याचे एकापेक्षा जास्त प्रकारचे मार्ग असू शकतात.

 

दाेन भिन्न मार्ग : दीर्घकालीन अभ्यासांमधील वर्तणुकीच्या माहितीने दुसऱ्या प्रतिमानाला पाठिंबा दिला. एका गटात सामाजिक संवाद साधण्यात अडचणी दिसून आल्या. त्यांची वर्तणूक आयुष्याच्या सुरुवातीच्या काळातच स्पष्ट झाली हाेती. ती प्राैढपणातही टिकून राहिली. या मुलांचे निदान बालवाडी किंवा प्राथमिक शाळेतच झाले हाेते.

दुसऱ्या गटामध्ये सुरुवातीच्या काळात अतिशय कमी अडचणी उद्भवल्या हाेत्या.जरी या बाबी पाैगंडावस्थेत विशेषतः शालेय अभ्यास आणि मैत्रीच्या जबाबदाऱ्या अधिक आव्हानात्मक बनतात, तेव्हा अधिक ठळकपणे दिसून येऊ लागल्या असल्या तरीही या मुलांचे निदान मात्र आयुष्याच्या उत्तरार्धात हाेण्याची प्रवृत्ती दिसून येत असे.

ज्या गटांचे निदान उशिरा झाले त्यांच्यात उच्च शैक्षणिक पात्रतेशी अनुवांशिक संबंध असल्याचेही दिसून आले. त्यामुळे काही मुलांमध्ये सुरुवातीच्या अडचणी कमी का दिसून येतात, हे स्पष्ट हाेण्यास मदत हाेऊ शकते, असे संशाेधकांना वाटते.