गुजरातमध्ये साेशल मीडिया व्यसनींची संख्या 650 टक्के वाढली

 

 

संध्यानंद.काॅम

 

आजच्या काळात, असा क्वचितच काेणी असेल ज्याच्याकडे स्मार्टफाेन असूनही एकही साेशल मीडिया वापरत नाही. दूरचे नातेवाईक आणि मित्र यांच्या संपर्कात राहण्याच्या उद्देशाने साेशल मीडियाची सुरुवात झाली असेल; पण आता हाच साेशल मीडिया ‘दुधारी तलवारी’सारखा झाला आहे.

 

दरवर्षी 30 जून हा ‘साेशल मीडिया दिवस’ म्हणून साजरा केला जाताे.

 

अहमदाबादमधील सरकारी मानसिक रुग्णालयातील साेशल मीडियाचे व्यसन साेडवण्यासाठी असलेल्या व्यसनमुक्ती केंद्राबद्दल बाेलायचे झाल्यास, तिथे येणाऱ्या रुग्णांच्या संख्येत सातत्याने वाढ हाेत आहे. 2021-22 मध्ये 116 रुग्ण डिजिटल डिटाॅक्स केंद्रात येत हाेते आणि 2025-26 मध्ये ही संख्या 861 पर्यंत वाढली आहे. ही केवळ सरकारी मानसिक आराेग्य रुग्णालयांची आकडेवारी आहे. खासगी मानसिक आराेग्य रुग्णालयांचा समावेश केल्यास हा आकडा दाेन हजारांपर्यंत वाढू शकताे.

 

गुजरातमधील 40% तरुण साेशल मीडियाच्या व्यसनात व्यसनमुक्ती केंद्रात येणाऱ्या रुग्णांना माेबाइलच्या व्यसनामुळे सततचा राग, चिडचिड व अधीरता यांसारख्या विविध समस्या जाणवतात. साेशल मीडियाच्या व्यसन मु्नततेसाठी येणारे रुग्ण केवळ किशाेरवयीन किंवा तरुणच नाहीत, तर वृद्ध व्यक्तीही आहेत.

 

 सातत्याने साेशल मीडिया न मिळाल्याने हे रुग्ण अस्वस्थ हाेऊ लागतात. या रुग्णांवर मानसाेपचारतज्ज्ञांच्या विविध सत्रांद्वारे उपचार केले जातात. हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की गुजरातमधील 40 टक्के तरुण दरराेज सरासरी 2-4 तास साेशल मीडियावर घालवतात. हे प्रमाण चिंताजनक असून, सतत वाढत आहे.

 

जेव्हा एखादे लहान मूल रील बनवू लागते, तेव्हा पालकांना अभिमान वाटताे; पण ही बाब चिंताजनक असायला हवी.

 

रील्सवर कमी लाईक्स-फाॅलाेअर्स न मिळाल्याने येत्या काळात हेच मूल नैराश्याचे रुग्ण बनले तर त्यात आश्चर्य वाटू नये. लहान मूल जेवत नसेल तर पालक त्याच्या हातात माेबाइल फाेन देतात.

इथूनच बहुतेक प्रकरणांमध्ये, त्याच्यामध्ये साेशल मीडियाच्या व्यसनाची बीजे पेरली जातात. जर पालकांनी माेबाइलचा वापर कमी केला, तर आपाेआपच मुलाला त्याची सवय लागणार नाही.

 

 

* अहमदाबादमधील एक नर्सिंगची विद्यार्थिनी दरराेज 12 तास रील्स पाहत असे. परीक्षा जवळ येत हाेती आणि तिची तयारी शून्य हाेती. या परिस्थितीत, परीक्षा टाळण्यासाठी तिने जाणूनबुजून स्वतःच्या उजव्या हाताला दुखापत करून घेतली आणि ताे माेडला. यानंतर तिला समुपदेशनासाठी मानसिक आराेग्य केंद्रात न्यावे लागले.

* अहमदाबादमधील एक 15 वर्षांचा विद्यार्थी मालगाडीवर चढून रील बनवत हाेता. वर असलेल्या उच्च-व्हाेल्टेज तारेच्या संपर्कात आल्याने त्याचा मृत्यू झाला.
* एक 16 वर्षांचा किशाेरवयीन मुलगा इंस्टाग्रामवर आपले फाॅलाेअर्स वाढवण्यासाठी फाशी घेतल्याचा खाेटा व्हिडिओ बनवत हाेता. स्टंट करताना त्याचा गळा दाबला गेला आणि त्यातच त्याचा मृत्यू झाला.
* 181 अभयम हेल्पलाइनच्या अहवालानुसार, 2026 या वर्षात अहमदाबादमध्ये माेबाइल किंवा स्क्रीनशी संबंधित सरासरी 1 काॅल नाेंदवला गेला.

बहुतेक काॅल्समध्ये, पालकांनी त्यांच्या मुलांच्या माेबाइलचा अतिवापर, राग, झाेपेच्या समस्या आणि अभ्यासातील घसरण यांबाबत मदत मागितली.

माेबाइल व्यसनाची लक्षणे सतत माेबाइल पाहण्याची इच्छा हाेणे, चिंता आणि अस्वस्थता. झाेप कमी हाेणे.
राग आणि चिडचिड. अभ्यासात किंवा कामात लक्ष केंद्रित करण्यास असमर्थता.